هدف: بحران‌های ناشی از بلايای طبيعی به علت قطع روند طبيعی زندگی، آثار ناگواری مانند مرگ و مير، جراحت، ازکارافتادگی، تخريب تشکيلات اجتماعی و ايجاد حجم زيادی از نيازهای انسانی، مانند کمک های اوليه و خدمات پزشکی، نيازمند مديريتی توانمند و هماهنگ در سطوح مسئولين و نهادهای اجرايی است. در مراحل اوليه بلايا خدمات سلامتی عامل اصلی بقا هستند. از آنجايی که بلايا تاثير چشمگيری بر بهداشت، سلامت عمومی و رفاه جامعه آسيب ديده می‌گذارد، لذا بررسی موانع و عوامل تسهيل کننده خدمات سلامتی در زمان وقوع بلايا بسيار حائز اهميت بوده و در اين مقاله سعی شده است براساس تجربيات ارائه دهندگان خدمات سلامتی در بلايا به بررسی عوامل بازدارنده و تسهيل کننده در ارائه خدمات سلامتی در زمان وقوع بلايا پرداخته شود.

روش بررسی: پژوهش حاضر به روش گراندد تئوری انجام شد. نمونه ها 14 نفر شامل 4 پرستار، روانپزشک، مددکار، روانشناس، پزشک عمومی، کارشناس بهداشت، اپيدميولوژيست و دو نفر از اهالی بم بودند. از مصاحبه های نيمه ساختار يافته برای جمع آوری داده‌ها استفاده شد. کليه مصاحبه ها ضبط و سپس کلمه به کلمه دست نويس شد تا مورد تجزيه و تحليل قرار گيرد. تجزيه و تحليل داده‌های اين تحقيق به روش استراوس و کوربين صورت گرفت.

يافته‌ها: عوامل انسانی، هماهنگی، امکانات و تجهيزات، مشکلات ‌مديريتی و فرهنگی و اطلاعاتی با کدهايی مثل کمبود نيروی متخصص، عدم هماهنگی، کمبود نيرو و تجهيزات، خودمحوری، نبود اطلاع رسانی و ... به عنوان موانع و عوامل بازدارنده ارائه خدمات سلامتی توسط مشارکت کنندگان مطرح شدند. عوامل تسهيل کننده ارائه خدمات سلامتی شامل مديريت، خدمات فرهنگی – آموزشی، نيروی انسانی و امکانات و تجهيزات با کدهای مديريت واحد، لزوم هماهنگی، اهميت حمل مصدوم، لزوم توجه به مسايل فرهنگی، لزوم وجود پزشک و پرستار، تامين نيازها براساس فرهنگ و ... توسط مشارکت کنندگان مطرح شدند.

نتيجه‌گيری: شرکت کنندگان در اين مطالعه معتقدند که بزرگترين مانع برای ارائه خدمات سلامتی در زمان وقوع بلايا عدم هماهنگی است که در عواملی مثل مديريت، نيروی انسانی، تجهيزات و اطلاع رسانی به طور کامل مشهود بود و می‌توان با هماهنگی کاری و طی فرآيندی شامل بررسی سريع محل، فراخوان و اعزام گروهها، تامين و توزيع اطلاعات و ارزيابی مداوم عملکرد خدمات کارآ، سريع و با کيفيت بالا به مردم منطقه آسيب ديده ارائه داد.