هدف: فرآيند‌های فيزيولوژيکی - عصبی مشترک يا به هم مرتبطی برای پردازش ساخت انتزاعی غير زبانی مانند توالی‌های شناختی و بعضی از جنبه‌های ساخت نحوی زبان لازم است. از آنجا که تاکنون در ايران تحقيقی با هدف بررسی رابطه بين توانايی پردازش توالی‌های شناختی و درک ساخت‌های نحوی دارای ترتيب سازه‌ای نامتعارف در بيماران فارسی زبان مبتلا به زبان‌پريشی بروکا انجام نشده است، اين پژوهش با همين هدف انجام شد.

روش بررسی: در يک مطالعه شبه تجربی با طرح پيش آزمون- پس آزمون، 10 بيمار مرد (6 نفر) و زن(4 نفر) فارسی زبان که مطابق آزمون زبان‌پريشی نيلی پور، مبتلا به زبان پريشی بروکا بودند، مورد بررسی قرار گرفتند. نمونه‌های مورد بررسی از ميان بيماران مبتلا به زبان‌پريشی مراجعه کننده به کلينيک‌های گفتاردرمانی دولتی شهر تهران به‌صورت ساده و مبتنی بر هدف انتخاب شدند. درک نحوی بيماران قبل و بعد از يک دوره آموزشی 10 هفته‌ای در زمينه توالی‌های شناختی (هر هفته يک جلسه) با استفاده از آزمونی که بر اساس آزمون درک نحوی در زبان‌پريشی برای زبان فارسی بومی شده بود، مورد سنجش قرار گرفت و توانايی پردازش توالی‌های شناختی بر اساس آزمون للکوف ارزيابی شد. درصد پاسخ‌های درست بيماران در آزمون نحوی و آزمون للکوف محاسبه و نتايج به‌دست‌آمده به وسيله آزمون‌ تی زوجی مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت.

يافته‌ها: بين توانايی درک ساخت‌های نحوی که دارای ترتيب سازه‌ای نامتعارف هستند و توانايی پردازش توالی‌های شناختی بيماران ارتباط مستقيم وجود داشت (ضريب همبستگی= 50/0). پس از دوره آموزش، توانايی درک ساخت‌هايی که دارای ترتيب سازه‌ای نامتعارف در زبان فارسی هستند، به طور معناداری افزايش يافت(05/0P<)، ولی توانايی درک ساخت‌های دارای ترتيب سازه‌ای متعارف تغيير معناداری نکرد(05/0P>). توانايی پردازش توالی‌های شناختی بيماران در طول دوره آموزش افزايش يافته و اختلاف پيش آزمون و پس‌آزمون معنادار بود (05/0P<).

نتيجه‌گيری: تقويت توانايی پردازش توالی‌های پيچيده سبب بهبود توانايی درک ساخت‌های دارای ترتيب سازه‌ای نامتعارف در بيماران مبتلا به زبان‌پريشی بروکا می‌شود، اما بر توانايی آنها در درک ساخت‌های دارای ترتيب سازه‌ای متعارف تأثيری ندارد.